De kas van morgen is een energiebron

Een kas die energie oplevert, in plaats van verbruikt? Het klinkt te mooi om waar te zijn, maar bij de Betuwse plantenkwekerij Hydro Huisman zijn ze er hard naar op weg. Een kijkje in de kas waarin zonnewarmte wordt geoogst.

‘Het klimaat is hier als in Costa Rica, waar veel van onze planten vandaan komen’, zegt directeur Stef Huisman als we tussen het groen in de experimentele kas van Hydro Huisman lopen. Het is er 26 graden, bij een luchtvochtigheid van zo’n 80 procent. Net een tropisch regenwoud. Optimale omstandigheden dus, om iele stekjes uit te laten groeien tot weelderige planten. Deze kas is bijzonder, omdat hij evenveel energie opwekt, als hij verbruikt aan gas en elektra van het energiebedrijf. De kas maakt deel uit van het onderzoekprogramma ‘De kas als energiebron’, een initiatief van het Ministerie van LNV, het Productschap Tuinbouw en het bedrijfsleven. Doel: energieneutrale glastuinbouw in het jaar 2020.

Grootverbuiker
Nu is de tuinbouw nog een grootverbruiker van energie. Om bloemen, planten, fruit en groenten snel te laten groeien, worden kassen 365 dagen per jaar op een ideale temperatuur gehouden. En veel kassen worden ’s nachts verlicht, ook dat vreet energie. De sector consumeert maar liefst tien procent van het jaarlijkse gasverbruik in Nederland. ‘Dat geeft onze bedrijfstak het negatieve imago van energieverslinder,' zegt Huisman. 'Daar willen we vanaf, zeker nu CO2 reductie zo’n belangrijk thema is geworden.’ De glastuinbouw wil niet alleen haar imago beschermen, of de wereld verbeteren. Ze wil vooral concurrerend blijven. ‘Dan kan je beter niet afhankelijk blijven van steeds schaarser en duurder wordend aardgas.’

Warmtewisselaars
Helder, maar hoe maak je energieverslindende kassen opeens superzuinig? ‘In de zomermaanden komt er drie keer zoveel warmte de kas in, dan we nodig hebben,' vertelt Huisman. 'We oogsten die overtollige zonnewarmte, slaan het op onder de grond, en verwarmen er ’s winters de kas mee.’ In de winter gebeurt het omgekeerde: dan wordt de koude bewaard, waarmee de kas in de zomer wordt gekoeld. Speciaal ontwikkelde warmtewisselaars vangen warmte en koude op, en geven het weer af als dat nodig is. Het klinkt eenvoudig, en in essentie is het dat ook. De techniek die het mogelijk maakt is echter geraffineerd, en strekt zich uit naar andere onderdelen van de kas. Zo is er een slimme dakbedekking, die bijna net zoveel licht doorlaat als glas, maar veel beter isoleert. Huisman: 'Het licht dat wordt doorgelaten is bovendien niet direct, maar diffuus. Dat is beter voor de planten.' En omdat dit in tegenstelling tot conventionele kassen een gesloten kas is, is het klimaat beter te manipuleren. 'De CO2 die we toedienen om de planten harder te laten groeien, kunnen we dus beter doseren. De productie is door al die voordelen met 20 procent gestegen, en we hoeven nauwelijks nog bestrijdingsmiddelen te gebruiken.'

Woonhuizen
In 2006 was zijn experimentele kas energieneutraal, dit jaar hoopt hij energie over te houden. Daarmee zouden bijvoorbeeld woonhuizen kunnen worden verwarmd. Het ontwikkelen van de energiezuinige kastechniek vergt veel tijd, geld en kennis. ‘Toen het idee voor het onderzoekprogramma ontstond, hebben we daarom direct een team van uiteenlopende experts gevormd,’ vertelt Huisman. ‘De Rabobank zit als grootste tuinbouwfinancier ook in de organisatie, en neemt een deel van de investering in het project voor haar rekening. Ondernemers zullen straks echt in hun kassen moeten investeren, om de doelstelling van een energieneutrale glastuinbouw in 2020 te realiseren.’

Twee andere afleveringen uit deze serie:

Schoon van kas tot klant