Keuringsdienst van waarden

Waarde is wat iemand bereid is te betalen, niet wat iets kost. Met die koopmanswijsheid in het achterhoofd ga ik op pad met autotaxateur André Pisa. Zijn gereedschap? Scherpe intuïtie, een dito speurneus, en een stevig promillage Euro 95 in de aderen.

Gespecialiseerde autotaxateurs stellen jaarlijks de waardes van duizenden auto’s vast. Vooral klassiekers bezorgen ze veel werk. Dergelijke auto’s zijn nu eenmaal moeilijker op de juiste waarde te schatten dan de doorsnee occasion. Taxaties worden vaak voor de verzekering gedaan. De waarde van de auto bepaalt immers het dekkingsbedrag en de premie. Moderne auto’s worden ook steeds vaker getaxeerd, vooral de duurdere types, bijvoorbeeld wanneer de belastingregels over bijtelling of aftrekbaarheid veranderen. Voor de overheveling van zakelijk naar privé - of andersom - wordt voor de belastingaangifte dan het correcte bedrag vastgesteld. Ook bij de afwikkeling van nalatenschappen en bedrijfsovernames worden autotaxateurs opgetrommeld; soms waarderen ze zelfs complete wagenparken. André Pisa van het Utrechtse Ataxaties is een autotaxateur, voor wie dergelijke klussen dagelijkse kost zijn. Pisa is de stille kracht achter de prijzen in het Onschatbare Klassieker Jaarboek.

Zesde zintuig
Onderweg weg naar de eerste taxatie, in Pisa’s onopvallende, zwarte Golf TDI van nog geen twee jaar oud, praat hij mij bij over zijn vak. De waardebepaling van een auto is meer dan een rekensommetje waarin nieuwprijs en afschrijving de variabelen zijn, vertelt hij. Natuurlijk zijn de technische- en optische staat van belang. Maar de optelsom van originaliteit, herkomst, verkrijgbaarheid, populariteit en compleetheid bepaalt de waarde van old- en youngtimers. "En een interessante historie helpt ook,” zegt Pisa. Wat interessant is, dat is voor veel uitleg vatbaar, maar een bekende eigenaar doet wonderen. Van autotaxateurs wordt vooral verwacht dat ze de ware aard van een auto blootleggen. Het beoordelen van de originaliteit van een auto kan lastig zijn, maar een autotaxateur met verstand van oudere auto's laat zich volgens Pisa niet snel om de tuin leiden. “Ik heb een zesde zintuig ontwikkeld voor wat wel en niet origineel is en bij twijfel ga ik op onderzoek uit.” Het Audamecum is daarbij onmisbaar gereedschap. In dat handzame boekje staan ondermeer de inslagplaatsen van chassisnummers en andere informatie die helpt de identiteit van auto’s te achterhalen. Het speurwerk in de auto wordt dikwijls vervolgd in archieven van auto-importeurs, -fabrikanten en goed gedocumenteerde merkenclubs. “Je moet als autotaxateur weten welke informatie je nodig hebt, waar je die vandaan haalt, en hoe je met de beschikbare gegevens omgaat, om tot een gedegen oordeel over de waarde van de auto te komen”, vat Pisa zijn vak samen.

Sierstripjes
Vanochtend staat er een Saab 900 Cabrio uit 1993 op het programma. De eigenaar, André de Rave, wil zijn Saab laten keuren voor het afsluiten van een nieuwe allrisk verzekering. “De dagwaarde van circa 6.000 euro is naar mijn gevoel veel te laag," zegt De Rave. "Ik denk dat dit een mooier exemplaar is dan gemiddeld en schat dat hij tussen de 12.000 en 13.000 euro waard is.” Aan de keukentafel inspecteert Pisa aandachtig het kentekenbewijs, de onderhoudsboekjes en oude garagerekeningen van de Saab. De Rave kocht zijn 900 enkele jaren geleden bij een Jeep specialist, waar iemand de Cabrio had ingeruild. Oorspronkelijk komt de auto uit Italië. Pisa: “Hij is hier gekentekend in ’99. Omdat het een vrij recente auto is, kan je ervan uitgaan dat het ook het importjaar is geweest.” Een bij eerste levering in Nederland verkochte auto zou iets meer waard zijn, zegt de taxateur. “Bij deze Saab zou het verschil maximaal 1.000 á 1.500 euro bedragen.” De groene cabriokap staat goed bij de tint van de carrosserie, maar Pisa denkt niet dat deze kleur een originele fabrieksoptie van Saab was. Hij gaat dat natrekken, ook al heeft het volgens hem niet veel invloed op de waarde van deze 900 Cabrio. “Bij een veel oudere auto zou het een grotere rol spelen, omdat een originele kap dan waarschijnlijk nauwelijks meer verkrijgbaar zou zijn. Gelukkig past deze kap goed in het totaalbeeld van de auto." Het vouwdak moet wel goed passen; ook dat gaat hij straks controleren. Pisa ziet in de paperassen dat de voorgaande Nederlandse eigenaar kleine bumpersierstripjes heeft laten vervangen bij de Saab dealer. “Een eerste teken dat de auto in Nederland goed verzorgd is.”

Doe-het-zelf klusje
Tijd voor de proefrit. Als de taxateur en de eigenaar voorin hebben plaatsgenomen, staart Pisa zwijgend naar het dashboard. De houtelementen die horen bij de Aero uitvoering van de Saab staan goed bij de beige lederen bekleding. Hij draait aan knoppen en drukt op schakelaars. Het dopje bovenop de versnellingspook zit los. Achter de pook valt Pisa een armsteun op, met een deksel dat open kan. Een gefronsde blik richting de eigenaar ontlokt een snelle bekentenis. “Eh, die heb ik zelf gemaakt, dat vond ik handig,” zegt hij bedremmeld. Pisa, spottend: “Laat me raden: Halfords?”. “Hij kan zo gedemonteerd worden, daar zie je niets meer van!” verzacht De Rave zijn kleine zonde. Rijdend maakt de Saab op Pisa een gezonde indruk. Alleen het stuur trilt licht bij toenemende snelheid. Vermoedelijk een gevolg van het vele stilstaan in de garage, dat voor platte kantjes op de banden zorgt. Dan de visuele inspectie. Aan de carrosserie is wat spuitwerk verricht, maar dat is vakkundig gedaan. Pisa spot in navolging van de armsteun nog een d-h-z klusje van eigenaar De Rave: de mistlampen zitten niet goed vast. In de motorruimte speurt Pisa naar lekkages, afwijkingen en niet originele onderdelen, maar alles is in orde. Ook geruststellend: geen sporen van schade. Een week later is in het taxatierapport te lezen dat de auto klassering B heeft, wat staat voor “goed”. De taxatiewaarde bedraagt € 12.800, nagenoeg het bedrag waarop De Rave zijn Saab had geschat. Is hij tevreden? “Ik vind het een net bedrag. Het was leuk om van de taxateur te horen dat mijn auto circa € 1.000 meer waard is doordat de papieren van uitgifte van de Italiaanse Saabdealer er nog bijzaten. Alle stempeltjes uit de beginjaren staan in het onderhoudsboekje.”

Stipjes
Na de lunch is de ‘Grand Prix’ witte Porsche 911 Turbo van tandarts Chin A Pauw aan de beurt. Pisa spot direct een paar minder gave plekjes in het plaatwerk en enkele kleurverschillen. Twee plaatwerkdelen op de rechterhoek onder de achterbumper wijken wat, mogelijk een gevolg van het oprijden van een auto-ambulance, vermoedt Pisa. Niet smetteloos dus, deze 911, maar hij oogt wel authentiek. Niets duidt namelijk op recente vervanging van carrosseriedelen; alles lijkt van gelijke leeftijd. Dat is een goed teken waar het de originaliteit betreft. De 16” Fuchs wielen met matzwarte lak in het hart en lichtmetaal op de velgrand zien er wat verweerd uit. Op weg naar een rustig plekje om de taxatie uit te voeren, luistert Pisa aandachtig naar de motor, en neemt in zich op hoe de Porsche remt, stuurt, schakelt en oppakt vanaf lage snelheid. Aan zijn gezicht te zien, voelt alles goed aan. Bij inspectie van de motorruimte wordt die indruk bevestigd. “Alles is recent losgehaald, hij is flink aan de beurt geweest voor de techniek,” zegt Pisa. Bevestigingsboutjes zijn gemarkeerd met rode stipjes, alsof iemand bij de inbouw van de motor een strikte montagevolgorde heeft aangehouden. Kleine klemmetjes en ringetjes, alles zit keurig op zijn plek. “Er is met veel precisie aan gewerkt. Anders zie je nog wel eens dat er wat van die kleinigheden achterwege zijn gelaten.” Pisa vermoedt dat de motor uit het achtersteven is geweest voor revisie. Dat hoopt hij straks te staven met de papieren van de eigenaar. Hij controleert de olieleidingen aan de onderzijde en in de wielkasten. “Die worden nog wel eens kapot gereden, maar deze zijn recent vervangen.” Verder noteert hij dat de uitlaat, kachelpotten en het brandstofsysteem zijn vernieuwd. “Het zou wel eens kunnen dat deze 911 dagelijks bereden wordt. De eigenaar vindt de techniek zo te zien belangrijker dan een onberispelijk uiterlijk,” is Pisa’s voorlopige oordeel.

Opgeblazen
Onder de bekleding van de Porsche speurt Pisa verder naar mogelijke verassingen: achter de pedalen naar sporen van een lekkende hoofdremcilinder en in de bagageruimte voorin naar de stille getuigen van een aanrijding. Geen tekenen van onheil. Nu hij toch in de neus loert, controleert hij of er is gerommeld aan de chassisnummers, en of ze overeenkomen met het kentekenbewijs. Alles klopt, in het chassisnummer zit keurig het bouwjaar ‘77 uit de papieren verwerkt, zoals gebruikelijk bij deze Porsches. In het onderhoudsboekje staan echter alleen de recente beurtjes van de huidige eigenaar. De kilometertellerstand van 86.296 vindt Pisa niet geloofwaardig. De 911 is in 1991 op Nederlands kenteken gezet, maar waar de Porsche oorspronkelijk vandaan komt is zo niet te zien. Na de inspectie vertelt eigenaar Chin A Pauw over de turbulente historie van zijn witte 911 Turbo, althans voor zover hem bekend is. “Ik heb de auto gekocht na een slecht aankoopadvies. Bij het afhalen plofte de motor. Later bleek dat de turbodruk was verlaagd om het nog een tijdje uit te zingen." Volgens A Pauw is zijn witte Porsche een "Nederlandse auto", die ooit wegens een voorgenomen export naar Amerika is uitgerust met een snelheidsmeter in mijlen en iets andere verlichting. Het originele kentekenbewijs, dat ontbreekt, is toen ingeleverd bij de RDW. "Een in Nederland wonende Amerikaan zou de auto meenemen naar de Verenigde Staten, maar dat ging niet door," zegt A Pauw. "Toen is de Porsche weer in Europese specificatie teruggebracht, en in 1991 weer op Nederlands kenteken gezet.” 

Argwaan
Hij heeft de 911 al flink onder handen laten nemen. De motor is gereviseerd, en de wielophanging, remmen, uitlaat, kachelpotten en raamrubbers zijn vervangen. "Ik heb daaraan zo’n € 20.000 uitgegeven, bovenop de aankoopprijs van € 23.000." Is dat niet wat veel, voor een dergelijke 911? A Pauw denkt van niet. Pas zag hij nog dat er een 911 Turbo van ongeveer dezelfde leeftijd is verkocht voor € 27.500. "Die was in een mindere conditie, dus ik hoop dat die van mij meer waard is.” De week erop belt taxateur Pisa. Hij heeft informatie die duidt op een andere herkomst van de Porsche dan bekend bij de eigenaar. De auto is oorspronkelijk niet in Nederland, maar in Duitsland geleverd, en daar tot ca. 1990 gebleven. “Ik kreeg argwaan bij de kentekencode," verklaart Pisa. "Die was niet conform de Nederlandse codering uit die tijd." Via Porsche Centrum Gelderland en importeur Pon heeft hij navraag gedaan bij Porsche in Stuttgart. Of het verhaal over de voorgenomen export naar de VS klopt, is moeilijk te controleren. De motor is echter origineel, daarmee is deze 911 in 1977 daadwerkelijk uit de fabriek gekomen. Dat komt de waarde ten goede. Net als de kleine serie van 695 stuks, waarin deze 3.0 Turbo versie is geproduceerd. De Porsche is door Pisa getaxeerd op € 26.000. Verassend voor Chin A Pauw? “Ik had eigenlijk verwacht dat het iets meer zou zijn," zegt hij gelaten wanneer we hem bellen. "Maar ik ben niet ontevreden. Uit het taxatierapport blijkt dat mijn Porsche een goede, originele auto is. Dat betekent dat ik nu de carrosserie en het interieur met een goed gevoel kan gaan opknappen.”

Signalement
Merk en type Saab 900 S Cabrio Aero
Bouwjaar 1993
Km-stand 176.369
Gekocht in/voor 2002 / € 12.700
Nieuwprijs 1993 / € 43.912
Motor 4-cilinder lagedruk turbo, 1985 cc
Vermogen 145 pk / 107 kW bij 5.600 tpm
Koppel 205 Nm bij 3.800 tpm

Signalement
Merk en type Porsche 911 3.0 Turbo
Bouwjaar 1977
Km-stand onbekend
Gekocht in/voor 2002 / € 12.700
Nieuwprijs 1977 / € 41.566
Motor 6-cilinder boxer, luchtgekoeld, 2994 cc
Vermogen 260 pk / 191 kW bij 5.500 tpm
Koppel 343 Nm bij 4.000 tpm

KADER 1:

Een taxateur kiezen
In het jaar 2000 schafte de overheid alle wettelijke eisen voor taxateurs af. Iedereen mag zich sindsdien autotaxateur noemen. Er zijn twee organisaties die strenge eisen stellen aan autotaxateurs die hun keurmerk dragen. De Federatie TMV (Taxateurs, Makelaars en Veilinghouders) heeft de vakbekwaamheid van haar leden gecertificeerd, en neemt o.m. periodieke vakexamens af om de vakkennis op peil te houden. De Stichting VRT (Verenigd Register van Taxateurs) eist o.m. volledige onafhankelijkheid. VRT aangesloten taxateurs hebben bovendien een aansprakelijkheidsverzekering, zodat verzekeraars en autobezitters tegen taxatiefouten gedekt zijn. Sommige verzekeraars accepteren alleen taxatierapporten van bij deze organisaties aangesloten autotaxateurs. Informeer vooraf bij de verzekeringsmaatschappij wat hun eisen zijn. Aangesloten taxateurs zijn te vinden op
www.federatie-tmv.nl en www.taxateurs-vrt.nl

KADER 2:

Taxateursjargon: de ene waarde is de andere niet
Taxatiewaarde: indicatie van de waarde voor een bepaalde periode en plaats. De maximale geldigheidsperiode is drie jaar, omdat de marktsituatie, de staat van de auto en overheidsregels kunnen veranderen.
Nieuwwaarde: bedrag dat nodig is voor het verkrijgen van een nieuwe auto van dezelfde soort en kwaliteit.
Dagwaarde: nieuwwaarde onder aftrek van een bedrag voor waardevermindering en slijtage.
Vervangingswaarde: bedrag dat nodig is voor het verkrijgen van een naar soort, kwaliteit, staat en ouderdom gelijkwaardige auto. De vervangingswaarde is over het algemeen hoger dan de taxatiewaarde of dagwaarde.
Opbrengstwaarde: bedrag waartegen een auto kan worden verkocht, onder aftrek van de kosten.