Export: reddende engel voor occasionverkopers

Er is een Nederlands exportproduct dat groeit als kool. En het komt niet uit het Westland, de Betuwe of de Bollenstreek. Nee, dit exportsucces komt uit carports, garages, en van opritten en stoepjes. We hebben het over gebruikte auto's, want die gingen het afgelopen jaar met vele duizenden per maand de grens over, op weg naar nieuwe eigenaren. 

In 2011 vonden ruim 274.000 Nederlandse occasions een buitenlandse koper, een stijging van 40 procent ten opzichte van 2010. De exporthausse wordt veroorzaakt door het in elkaar grijpen van twee fenomenen: de opmars van kleine, zuinige auto’s en een belastingmaatregel uit 2006, waarmee tot duizenden euro’s extra kan worden verdiend op iedere occasion die aan een buitenlandse koper wordt verkocht. Bij export kunnen verkopers een bedrag aan rest-BPM teruggevragen bij de Belastingsdienst. De autohandel was er als de kippen bij, om van dit voordeel te profiteren. Zullen particuliere autoverkopers volgen?

Prijsdruk
Voor het beantwoorden van die vraag is het interessant te zien welke gebruikte auto’s gewild zijn in het buitenland. Marc van der Elst van VWE, een RDW-dienstverlener die zich specialiseert in voertuiginformatie en -documentatie, ziet twee soorten occasions in groten getale de grens over gaan: oudere auto’s met veel kilometers, en jonge occasions waar bij export een flink bedrag aan rest-BPM door de fiscus wordt terugbetaald. “Bij die oudere auto’s moet je denken aan Ford Mondeo’s en Volkswagen Passats met om en nabij 200.000 kilometer op de teller. Die raak je hier moeilijk kwijt, maar in Oost Europa begint het leven voor die auto’s pas.” De export van dit soort auto’s heeft volgens hem veel te maken met de ongekende populariteit van kleine, zuinige auto’s hier in Nederland. “De goedkope auto’s uit het A- en B-segment worden ook wel gekocht in plaats van een occasion. De prijzen van gebruikte auto’s uit de middenklasse, het C- en D-segment, staan mede daardoor onder druk, waardoor export aantrekkelijker wordt.” Dat blijkt, want de Opel Astra staat met ruim 15.000 stuks op de eerste plaats in de export top vijf, gevolgd door zijn naaste concurrent, de Volkswagen Golf (ruim 13.000). De derde en vierde plek zijn ook al een Volkswagen en een Opel, respectievelijk de Passat (bijna 11.000) en de Vectra (bijna 7.000). Van der Elst: “Een groot deel van de export gaat naar Oost-Europa. Daar heeft men een voorkeur voor Duitse auto’s, vermoedelijk door het degelijke imago en de status van de merken.” De vijfde plaats is voor de eerste niet-Germaan: de Renault Scénic, die met een opmars bezig is als exportoccasion.

BPM-teruggave
Het groeisegment bij uitstek (+ 85 procent) is echter dat van de jonge occasions tot vijf jaar oud. Dat zijn de auto’s die het sterkst profiteren van de BPM-teruggaveregeling. De Belastingdienst hanteert een rekentabel waarmee het oorspronkelijke BPM-bedrag dat op de auto rustte toen deze nieuw was, wordt afgeschreven. De nog niet afgeschreven rest-BPM wordt terugbetaald bij uitvoer van de auto. De regeling voor BPM teruggave geldt voor auto’s met een eerste registratie in Nederland op of na 16 oktober 2006, die geëxporteerd worden naar een EER land. Dat zijn de EU landen, plus Noorwegen, IJsland en Liechtenstein. Lease-auto’s die eind 2006 en in 2007 aan hun vier- of vijfjarige contract begonnen, zijn eind 2010, en gedurende 2011, massaal op de tweedehandsmarkt gekomen. Leasemaatschappijen en handelaren verkochten ze vlot door aan het buitenland, gebruikmakend van de belastingteruggave. “Jonge auto’s kunnen door de BPM-teruggave prijstechnisch veel beter concurreren in het buitenland”, aldus Van der Elst. “Vroeger waren occasions in Duitsland goedkoper dan hier, maar nu blijven Nederlandse verkopers dankzij de BPM-teruggaveregeling de Duitsers de baas.” Hij illustreert het met een voorbeeld: “Neem een auto waarvan de verkoopwaarde in Nederland € 10.000 is, en waar een Pool € 8.000 voor wil betalen. Als je weet dat je € 3.000 aan BPM terug kunt ontvangen, verdien je er dus € 1.000 meer op, vergeleken met het verkopen van de auto in Nederland.” Bij occasions waar meer rest-BPM op zit, en waarvoor veel belangstelling is in het buitenland, kan dat voordeel aanmerkelijk hoger uitpakken. De autohandel is bovenop deze kans gedoken; leasemaatschappijen voorop. Van der Elst: “Athlon Car Lease heeft bijvoorbeeld een verkooppunt in Polen, en wij hebben in de Amsterdamse haven een servicepunt, specifiek voor Leaseplan.”

Oppassen
Een belangrijke dienst van exportdienstverleners aan zakelijke klanten, niet aan particulieren, is de zogenoemde BPM-overnameservice. Dat houdt in dat de buitenlandse koper de auto exclusief het rest-BPM bedrag kan kopen, en de dienstverlener, zoals VWE, de Nederlandse verkoper de rest-BPM direct uitbetaalt. Het teruggaveverzoek aan de Belastingdienst en de inning van het geld wordt dus overgenomen door de exportdienstverlener. De Belastingdienst honoreert een BPM-teruggaveverzoek alleen, als bij de aanvraag een kopie zit van de inschrijving in het kentekenregister van het land waarnaar de auto geëxporteerd is. Hierin schuilt een risico voor particulieren. Als de buitenlandse koper de auto niet aanmeldt bij de verkeersautoriteiten in zijn land, of daar lang mee wacht, kom je niet aan het vereiste bewijs dat de auto geëxporteerd is. In het slechtste geval kun je dan op je belastingteruggave wachten, tot je een ons weegt. Zo ondervond een bezoeker van het AutoWeek internetforum, die zijn Amerikaanse auto aan een Fin verkocht. Hij schrijft: “We zijn nu bijna een jaar verder sinds de verkoop van mijn auto naar Finland. Ik heb nog steeds m'n rest-BPM niet terug kunnen ontvangen (...) vanwege de reden dat de auto nog geen (Fins) kenteken heeft. De man heeft de auto als handel gekocht en staat op internet nog steeds te koop (...) met de NL exportplaten achter de voor- en achterruiten geplakt. Ik heb 'm zelfs geld geboden (...) als hij het in orde maakt, daar reageert-ie niet op. Hij wordt er (...) niet armer van, ik wel!”

Sluiproute
Van der Elst heeft een tip, waarmee de frustrerende ervaring van de forumbezoeker mogelijk is te voorkomen. “Leg aan de buitenlandse koper uit dat je de auto alleen voor deze prijs aan hem kan verkopen, omdat je bij export een belastingbedrag kunt terugvragen. Spreek af dat hij wat borg betaalt, en dat hij die terugkrijgt, zodra hij de kopie van de kentekenregistratie in zijn land toestuurt. Natuurlijk blijft het uiteindelijk een kwestie van vertrouwen tussen koper en verkoper.” Een andere oplossing is het gebruikmaken van een Duitse sluiproute. Er zijn exportdienstverleners waar je in Nederland een Duits kentekenbewijs, de zogenoemde KFZ Brief (Kraftfahrzeugbrief), kunt aanvragen voor (tijdelijke) registratie in Duitsland. Dat is ook mogelijk wanneer je de auto niet aan een Duitser, maar aan, pakweg, een Litouwer verkoopt. Met deze ‘Duitse brief’, zoals dit document in de volksmond wordt genoemd, is het dossier voor het BPM-teruggaveverzoek bij de Belastingdienst compleet. Hoe lang dit trucje werkt, is echter de vraag, zo valt te beluisteren bij sommige professionals uit de occasionhandel. De Duitse autoriteiten zouden kentekenregistraties die alleen voor de doorvoer bedoeld zijn wel eens een halt kunnen toeroepen.

Durven
Particulieren exporteren nu nog niet massaal hun gebruikte auto’s, maar de eerste schapen zijn over de dam. Uit cijfers van VWE blijkt dat bijna 15 procent van de personenauto-export voortkomt uit particulieren. Dat percentage kan de komende jaren best eens gaan stijgen. “Het is voor hen immers net zo interessant als voor de handel”, meent Van der Elst, “maar het ontbreekt ze aan kennis en ervaring. Velen zijn zich nog niet bewust van het bestaan van de BPM-teruggavemogelijkheid.” Ook de taalbarrière bij het zakendoen met buitenlandse kopers, en onzekerheid over de financieel-administratieve afhandeling, houdt particuliere autobezitters volgens hem tegen. “Ze weten bijvoorbeeld niet of ze er goed aan doen contant geld, of cheques van buitenlandse kopers aan te nemen, en wat het juiste moment is om de autopapieren te overhandigen. Je moet het natuurlijk een beetje durven, zo’n eerste keer.” Hij adviseert om de betaling giraal te regelen, of samen naar de bank te gaan om het bedrag af te storten, en pas daarna de autopapieren te overhandigen. Niet anders dus, dan wanneer het een transactie met een binnenlandse koper betreft. Hij raadt ook aan om met de koper mee te gaan naar de exportdienstverlener of de RDW, om daar een kopie van de uitvoerverklaring in ontvangst te nemen. Dit om te voorkomen dat de buitenlandse koper nog enige tijd met de auto blijft rondrijden, terwijl deze nog op naam van de verkoper staat. Voor het vinden van een koper uit een EER land zijn er meerdere mogelijkheden. In de eerste plaats snuffelen opkopers uit het buitenland zelf op de Nederlandse markt rond. Wie weet reageert een buitenlandse koper dus spontaan op je advertentie. Zelf adverteren op een buitenlandse- of internationaal opererende occasionsite, zoals Autoscout24 vergroot natuurlijk de kans op export. Er zijn ook veilingen, fysiek en online, die buitenlandse bieders trekken, zoals Autorola.nl of de Amersfoorste DriveThu van BVA Automotive. Staat je auto in de top 10 van exportoccasions, en valt de belangstelling van Nederlandse kopers tegen? Bedenk je dan, dat je auto in het buitenland heel gewild kan zijn, en dat export met BPM-teruggave niet zo moeilijk is, als het klinkt. Zoals gezegd: een kwestie van durven!


Kader 1: Zo exporteer je je auto met BPM teruggave (Koper haalt de auto zelf op in Nederland)

1. De kentekenregistratie in Nederland beëindigen
Dit kan bij de RDW of een RDW dienstverlener, zoals een GWK vestiging. Neem hiervoor mee:
  • Het volledige, meest recente kentekenbewijs Deel I (IA), Deel II (IB) en kopie van Deel III / Overschrijvingsbewijs (II)
  • De bijbehorende kentekenplaten
  • Origineel en geldig legitimatiebewijs
2. Kopie RDW uitvoeringsverklaring in ontvangst nemen
Deze wordt door de RDW dienstverlener opgesteld en vrijwaart de exporteur van de wettelijke voertuigverplichtingen (APK, wegenbelasting en verzekering). Bij het GWK krijg je er ook een exportcertificaat bij. Dat faciliteert de invoer in het land van bestemming.

3. Verklaring typegoedkeuringsgegevens personenauto aanvragen
Strikt genomen is dat in de EU niet nodig, maar in de praktijk bespoedigt het de buitenlandse kentekenaanvraag. En hoe eerder de buitenlandse kentekenregistratie gerealiseerd is, des te sneller de koper u daar de kopie van kan toesturen. Die heeft u nodig als u rest-BPM wilt terugvorderen bij de Belastingdienst.

4. Rest-BPM-terugvragen
Vul hiervoor het verzoekformulier van de Belastingdienst in, met de benaming  “Teruggaaf BPM wegens export van een in Nederland geregistreerd motorrijtuig”. Stuur het binnen 13 weken na de beëindiging van de Nederlandse tenaamstelling naar de Belastingdienst, en sluit als bewijsstuk van de uitvoer een kopie bij van de buitenlandse kentekenregistratie.


Kader 2: Belangrijkste voorwaarden BPM-teruggave
  • Eerste tenaamstelling auto in Nederland na 16 oktober 2006
  • De auto is geëxporteerd naar een EER-land
  • De geëxporteerde auto wordt niet binnen 12 maanden weer door een Nederlands ingezetene in Nederland gebruikt
  • Het betreft geen schade- of sloopauto (blikschade wel toegestaan)
  • De export is aantoonbaar met een kopie van de buitenlandse registratie

Plus: diverse kaders met exportcijfers (hier niet getoond).